مهندسی عمران و معماری

سد وزنی - قوسی کریت در نزدیکی طبس که در سال 1350 میلادی احداث شد، با ارتفاع 60 متر تا اوایل قرن بیستم بلندترین سد جهان بود.

سد وزنی - قوسی کریت در نزدیکی طبس که در سال 1350 میلادی احداث گردید، با ارتفاع 60 متر تا اوایل قرن بیستم بلندترین سد جهان بوده است و می‌تواند به عنوان یک نمونه عالی مهندسی ارزش غریزی و طراحی و ساخت بهینه سد، الهام دهنده مهندسین آب در سراسر جهان باشد که مهمترین چالش‌های بشر در قرن بیست ویکم را در پیش رو دارند. بر اساس فلسفه مهندسی ارزش در هر پروژه‌ای هزینه‌های غیر ضروری وجود دارد و بنظر می‌رسد در سد کریت با تکیه بر خلاقیت و کار گروهی هزینه‌های غیر ضروری به حداقل ممکن کاهش داده شده‌اند.


مهندسی ارزش

مهندسی ارزش، تکنیک مدیریتی که کارآیی آن در عمل به اثبات رسیده و با برخورد سیستماتیک و نظام یافته برای ایجاد تعادل میان هزینه، اتکا پذیری و عملکرد یک محصول یا پروژه یا خدمت مورد نظر تلاش می‌کند. توسعه مفاهیم مهندسی ارزش به مایلز و کارخانه جنرال الکتریک در پایان جنگ جهانی بازمی‌گردد. کمبود مواد اولیه در جریان جنگ جهانی دوم و بکارگیری مصالح جایگزین ارزان‌تر با کیفیت بهتر موجب گردید مایلز مسئول یک طرح تحقیقاتی در این زمینه شود. برای مثال می‌توان به ساخت چرخنده پمپ‌های زیرآبی با یک سوم هزینه ولی با بهبود کیفیت و کارکرد اشاره نمود. نکته جالب این بود که در موارد زیادی بهبود کیفیت و کاهش هزینه مشاهده گردید.

پـس از جنـگ، مدیر بخـش تدارکات Ericher و Miles برای جستجوی مکانیزمی برای نهادینه کردن افزایش کارایی هم عقیده بودند. تحقیقات از سال 1947 تا 1952 به منظور توسعه روشی برای شناسایی و حذف هزینه‌های غیر ضروری انجام گرفت. اولین سمینارهای مهندسی ارزش در سال 1952 در کارخانه جنرال الکتریک برگزار شد. نیاز به کمک از کلیه بخش‌های کارخانه درگیر در تولید و فروش محصول موجب سازماندهی یک تیم چند رشته‌ای چند منظوره گردید. تشکیل این تیم با موفقیت آنی مواجه شد. در برخی موارد 60 تا 80 درصد هزینه‌ها صرفه جویی گردید ولی میزان صرفه جویی در بیشتر موارد در حدود 5 تا 10 درصد بود.

در سال 1954 برنامه تحلیل ارزش در سازمان کشتیرانی نیروی دریایی آغاز گردید و آن ‌را مهندسی ارزش نام‌گذاری کردند. بدنبال نیـروی دریایی،‌ نیـروی هـوایی و زمینـی نیـز برنامـه‌های مهندسی ارزش را راه‌اندازی کردند. توسعه و رشد مهندسی ارزش نشان می‌دهد که پس از آنکه کارفرمایان مهندسی ارزش را در یک پروژه اعمال می‌کردند، اغلب آنرا در پروژه‌های دیگر هم بکار می‌گرفتند. برنامه‌های تشویق پیمانکاران وزارت دفاع به ارائه راهکارهای برای شناسایی و حذف هزینه‌های غیر ضروری در ابتدا با عدم موفقیت مواجه گردید.


محورهای مهندسی ارزش

مهندسی ارزش را می‌توان بصورت خلاصه کار گروهی خلاقانه و نظام‌یافته تعریف نمود. بنابراین محورهای اصلی این تکنیک مدیریتی عبارتند از:

- کار گروهی (Team Working) بوسیله تیمی شامل کارفرما، مشاور، پیمانکار، کارشناسان کلیدی، بهره‌برداران و نماینده کاربران

- انگیزش خلاقیت و نوآوری

- برنامه کاری نظام یافته که کارآیی آن در عمل اثبات شده است.


به عبارت دیگر مهندسی ارزش:

- سیستم محور است

- متکی بر تیم چند رشته‌ای است

- متکی بر هزینه‌های طول عمر است

- بر کارکرد متکی است

- بازنگری طراحی نیست

- پروسه ارزان سازی با قربانی کردن قابلیت‌ها و کارکردها نیست

- یک الزام در تمامی طراحی‌ها نیست

- یک مطالعه در راستای کنترل و تضمین کیفیت نیست

- مطالعه بهینه‌یابی نیست (بهینه‌یابی در چارچوب صورت می‌گیرد در حالیکه در مهندسی ارزش تغییر چارچوب‌ها می‌تواند در دستور کار قرار گیرد)


برنامه کاری مهندسی ارزش (VE Job Plan) الهام گرفته از گام‌هایی است که مخترعینی مانند ادیسون، برادران رایت و ... بکار گرفته‌اند. بنابراین مخترعین بنوعی مهندس ارزش محسوب می‌شوند ولی در حقیقت مهندس ارزش غریزی. لازمه مهندسی ارزش غریزی توان و دانش فنی نادر و فوق‌العاده و نبوغ است که در همه کارشناسان نمی‌توان انتظار داشت.


سد وزنی - قوسی کریت در نزدیکی طبس که در سال 1350 میلادی احداث گردید، با ارتفاع 60 متر تا اوایل قرن بیستم بلندترین سد جهان بوده است و می‌تواند به عنوان یک نمونه عالی مهندسی ارزش غریزی و حداقل نمودن هزینه‌های غیر ضروری ارائه گردد.